در غرب ایران، جایی میان کوهستانهای کردستان و مسیرهای تجاری اقلیم کردستان عراق، منطقه آزاد تجاری–صنعتی بانه–مریوان بهعنوان یک پروژه ژئواقتصادی در حال شکلگیری است؛ پروژهای که هدف آن عبور از اقتصاد سنتی مرزی و تبدیل این منطقه به یک کریدور حملونقل، تجارت و سرمایهگذاری است. قانون مناطق آزاد ایران نیز بر سه محور اصلی یعنی توسعه زیرساخت، جذب سرمایه و افزایش صادرات تأکید دارد.
این منطقه در مجموع حدود ۵۵۰۰ هکتار وسعت دارد؛ سهم بانه حدود ۲۰۰۰ هکتار و مریوان حدود ۳۵۰۰ هکتار اعلام شده است. تاکنون ۶۸ بسته سرمایهگذاری برای فعالسازی ظرفیتهای اقتصادی آن تدوین و حدود ۲۴۰ میلیارد تومان منابع اولیه برای توسعه اختصاص یافته است.
اما چالش اصلی این پروژه، نه تصویب روی کاغذ، بلکه ساخت یک شبکه حملونقل کارآمد است. توسعه جادههای مرزی، پایانههای صادراتی، زنجیرههای انبارداری و خدمات لجستیکی میتواند مسیر انتقال کالا میان ایران، عراق و ترکیه را کوتاهتر و رقابتیتر کند. تحلیلگران اقتصادی معتقدند اتصال این منطقه به شبکههای حملونقل منطقهای، ظرفیت تبدیل آن به یک هاب لجستیکی غرب کشور را دارد.
یکی از شاخصهای مهم، رشد ظرفیت تجاری با عراق است. بر اساس اعلام مسئولان، سهم صادرات ایران به عراق که حدود ۲۰ درصد عنوان شده، با فعال شدن ظرفیتهای منطقه آزاد بانه–مریوان میتواند تا ۴۰ درصد افزایش یابد.
اکنون منطقه آزاد بانه–مریوان در نقطهای حساس قرار دارد؛ موفقیت آن وابسته به سرعت تکمیل زیرساختها، جذب سرمایهگذاران و تبدیل مرز از یک مسیر عبور کالا به یک موتور تولید ثروت است. این پروژه میتواند غرب کشور را از یک منطقه مصرفی به یک بازیگر فعال در تجارت منطقهای تبدیل کند.
